Wada kręgosłupa: Hemivertebrae (półkręg)

Dwa problemy zdrowotne, które stosunkowo często występują u ras brachycefalicznych, dotyczą kręgosłupa. Są to: wrodzone zniekształcenia kręgów, oraz choroba zwyrodnieniowa dysków.

 Psi kręgosłup ma, w zależności od długości ogona, od 49 do 53 kręgów. Z powodu krótkiego ogona, buldożki mają ich od 10 do 15 mniej. Te kręgi ogona, które są obecne są zazwyczaj zniekształcone. Kości grzbietu, o takiej samej podstawowej strukturze dzielimy na: 7 kręgów szyjnych, 12-13 piersiowych, 7 lędźwiowych, 3 krzyżowe, reszta to kręgi ogonowe.

 W każdym z kręgów można wyróżnić część przednią - trzon (body) i tylną - łuk kręgu. Pomiędzy trzonem a łukiem znajduje się kanał kręgowy, wewnątrz którego biegnie rdzeń kręgowy. Kolejne trzony, oddzielone są od siebie krążkami międzykręgowymi (dyskami).

 

 Wiele wad kręgosłupa polega na niedostatecznym rozwoju kręgów hemivertebrae - półkręg (kręg motyli, kręg klinowy). Jest to wada wrodzona o charakterze dziedzicznym, choć jest mało prawdopodobne by dziedziczyła się na jednym locus, w sposób dominujący/recesywny. Wysoka częstotliwość występowania u ras brachycefalicznych wynika z faktu iż skrócenie głowy i ogona to nic innego jak deformacje szkieletu. W rzeczywistości kręgi ogonowe składające się na skrócony ogon to półkręgi.

 Hemivertebrae powstaje wtedy gdy prawa i lewa połowa rozwijającego się trzonu kręgu nie są ze sobą połączone, tworząc w ten sposób krąg o kształcie motyla (patrząc z góry). Zazwyczaj obie połówki rozwijają się nierównomiernie, tworząc klinowaty trzon. W zależności od tego, w którą stronę skierowana jest szersza część klinu, wyróżniamy: skrzywienie w stronę grzbietową (kifozę) lub boczną (skoliozę). Gdy kręgosłup jest zgięty, zgina się też kanał rdzeniowy, którego deformacje prowadzą do kompresji rdzenia i/lub zaburzeń w jego ukrwieniu.

 

 Gdy rdzeń kręgowy osłabiony jest przez bezpośrednią kompresję lub problemy z dopływem krwi, zwierzę może odczuwać ból lub nawet utracić czucie. Gdy problem dotyczy nerwów ruchowych może pojawić się osłabienie lub paraliż kończyn.

 Choroba zazwyczaj dotyka 9-11 kręg piersiowy, w wyniku czego często można zaobserwować zmiany w okolicach klatki piersiowej o charakterze wtórnym.

 W wielu przypadkach obserwuje się zmiany tylko w jednym kręgu. Zazwyczaj nie dają one objawów klinicznych i są odkrywane przypadkowo. Występowanie zmian w większej ilości kręgów zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia objawów, ze względu na większy stopień krzywizny kręgosłupa.

 W rzadkich przypadkach, gdy pies wykazuje objawy kliniczne, prognozy nie są dobre. Pierwsze objawy najczęściej pojawiają się w trzecim - czwartym miesiącu życia, jest to zazwyczaj nagłe osłabienie tylnych kończyn poprzedzone pogorszeniem chodu. Mogą wystąpić też bóle pleców podczas badania palpacyjnego. Szczenięta, u których pojawiają się takie objawy, paraliż zazwyczaj postępuje, następuje zanik mięśni oraz brak kontroli nad czynnościami fizjologicznymi. W większości przypadków trzeba podjąć trudną decyzję o eutanazji.


 Półkręg, zarówno motyli jak i klinowy jest często spotykany u buldożków francuskich, a obecność jednego bardzo rzadko powoduje problemy. Dziedziczy się on autosomalnie recesywnie. U ludzi występuje "rodzinnie" jakkolwiek nie jest dziedziczony po linii prostej, w przewidywalny sposób. U buldogów jest to tak powszechne iż można uznać go za efekt uboczny chondrodystrofii.

 

 Chondrodystrofia (od słów oznaczających "niedożywienie chrząstki") to stan, w którym szkielet płodu, który tworzony jest jako pierwszy, z chrząstki, jako swego rodzaju model, nie jest dostatecznie ukrwiony, w związku z czym nie rozwija się prawidłowo. Tak źle "odżywiona" chrząstka ma wpływ na wczesną degenerację krążków międzykręgowych i ich przepuklin. Im bardziej zaawansowana chondrodystrofia, tym większy stopień zniekształceń.

 Suki, które wykazują jakiekolwiek problemy z kręgosłupem nie powinny być rozmnażane, ponieważ ciąża dodatkowo obciąży kręgosłup. Jeśli pies/suka mają więcej niż jeden półkrąg, lub dały szczenięta z półkręgiem lub innymi problemami z kręgosłupem nie powinny być rozmnażane. Zwierzę z jednym półkręgiem, bez dodatkowych problemów z kręgosłupem, posiadające pożądane cechy może być krzyżowane z innym, które jest zdrowe.

Autor: Dr Jan Grebe (Prezes FBDCA, wykłada anatomię ciała i radiologię na Uniwersytecie w Kansas - USA)