Nużyca u psów

Nużyca zwana też demodekozą jest groźną, pasożytniczą chorobą skóry u psów. Nużycę wywołują naturalnie bytujące w skórze roztocza - nużeńce (Demodex canis), żywiące się komórkami skóry oraz łojem. Nadmierny rozwój tych pasożytów związany jest z zaburzeniami funkcji układu odpornościowego, również o podłożu genetycznym. Aktualnie prowadzone są badania w celu wyjaśnienia, dlaczego niektóre psy chorują na nużycę, a inne nie.

Szczenięta zarażają się nużeńcem od matki, w pierwszych dniach życia, podczas ssania. Duża większość szczeniąt przechodzi inwazję roztoczy bezobjawowo, jedynie 15% choruje na nużycę. Występuje ona najczęściej u młodych psów (między 3 a 12 miesiącem życia).

Choroba objawia się u zwierząt o obniżonej odporności (zarobaczenie, niedożywienie, stres związany z odsadzeniem od matki) lub przy zaburzeniu naturalnych warunków środowiskowych skóry (częste kąpiele, za wysoka wilgotność skóry, złe warunki hodowli).

  

Rozpoznanie nużycy jest stosunkowo proste. Z pogranicza skóry zmienionej chorobowo i skóry zdrowej wykonuje się głęboką zeskrobinę, zbyt płytka może dawać wyniki fałszywie ujemne. Nużeńce bytują w mieszkach włosowych i gruczołach łojowych czyli dość głęboko. Pobraną zeskrobinę ogląda się pod mikroskopem poszukując jaj, larw i postaci dorosłych nużeńców. Pomocne może być również badanie mikroskopowe mieszków włosowych wyrwanych włosów, w okolicy których znaleźć można dorosłe postacie pasożytów.

Istnieją dwa rodzaje nużycy - postać miejscowa oraz uogólniona.

 

Nużyca miejscowa psów może objawiać się jako jedno do pięciu obszarów zmienionych chorobowo. Przy tej postaci nużycy obserwuje się wyłysienia z zaczerwienieniem, łuszczeniem, grudkami, zaskórnikami oraz hiperpigmentacją. Zmiany na skórze najczęściej pojawiają się na pysku psa, ale mogą występować też w innych miejscach. Nużyca miejscowa nie wywołuje świądu, chyba że dojdzie do wtórnego zakażenia (bakteryjnego czy grzybiczego). Ta postać choroby wykazuje tendencję do samoistnego ustępowania, jednak pewna część przypadków może przechodzić w dużo trudniejszą do wyleczenia postać uogólnioną.

Rokowanie jest dobre, nużycę miejscową leczy się preparatami roztoczobójczymi stosowanymi miejscowo. Leczenie stosuje się do momentu gdy wyniki zeskrobiny będą negatywne. Nużyca miejscowa, w większości przypadków cofa się w przeciągu 4-8 tygodni.

Przy wtórnych bakteryjnych lub grzybiczych zakażeniach skóry leczenie powinno być bardziej agresywne, w zależności od czynnika wywołującego - dodatkowo leczenie przeciwgrzybiczne i/lub antybiotykoterapia przeciwbakteryjna.


Nużyca uogólniona jest groźniejszą chorobą.
Jest to jedna z najtrudniejszych do leczenia dla lekarza weterynarii choroba skóry. Kolejne nawroty objawów choroby, ich zmienna lokalizacja i nasilenie po wstępnej poprawie, sprawiają nieraz ogromne trudności w prowadzeniu terapii.

Nużyca najprawdopodobniej ma podłoże genetyczne, dlatego chore zwierzęta nie powinny być rozmnażane. Wywoływana jest przez trzy gatunki roztoczy Demodex. W zależności od wieku psa, uogólnioną nużycę dzieli się na nużycę młodzieńczą i nużycę osobników dorosłych. Obie formy powszechnie występują u psów. Postać młodzieńcza pojawia się u młodych psów pomiędzy 3 a 18 miesiącem życia. Postać dorosła nużycy uogólnionej dotyczy przede wszystkim psów w średnim i starszym wieku, o obniżonej odporności (przy nadczynności kory nadnerczy, niedoczynności tarczycy, cukrzycy, nowotworach).

Nużyca uogólniona to pięć lub więcej zmian ogniskowych na skórze bądź dwa lub więcej zaatakowane obszary ciała. Zwykle przebiega ze świądem, nieregularnym ogniskowym lub rozległym łysieniem, zaczerwienieniem skóry, łuszczeniem, grudkami, hiperpigmentacją. Uogólniona nużyca często powikłana jest zakażeniem bakteryjnym i/lub grzybiczym, dochodzi do powstawania zaskórników, krost, strupów, nadżerek. Zmiany mogą pojawiać się na całej skórze z wyjątkiem łap. Nużyca łap (pododemodekoza) charakteryzuje się występowaniem świądu przestrzeni międzypalcowych, bólu, zaczerwienienia, łysienia, hiperpigmentacji, opuchlizny, łuszczenia, krost, strupów, pęcherzy. Choroba w tej postaci niezwykle trudno poddaje się leczeniu.

Przy nużycy uogólnionej może dochodzić do gorączki, powiększenia węzłów chłonnych.

Podstawą leczenia nużycy uogólnionej jest poprawa kondycji zwierzęcia, stymulacja układu odpornościowego, a także znalezienie i leczenie pierwotnej przyczyny choroby. Zmiany na skórze leczy się środkami roztoczobójczymi, w postaci doustnej bądź iniekcyjnej, poprzez kąpiele, a także smarowanie zmienionych chorobowo miejsc. Leczenia trwa długo - kilka- a nawet kilkanaście tygodni. Ważna jest też kontynuacja terapii 4-6 tygodni po otrzymaniu ujemnych wyników zeskrobin, w celu uniknięcia nawrotów. Niestety nie zawsze się to udaje, czasem też, jeśli pierwszy schemat leczenia okazuje się nieskuteczny, trzeba zastąpić go innym. Równolegle powinno zwalczać się wtórne zakażenia bakteryjne i grzybicze. Jednym z najistotniejszych elementów terapii jest ścisła współpraca właściciela z lekarzem weterynarii (przestrzeganie terminów kontroli, podawania leków, stosowania preparatów miejscowych).

lek. wet. Martyna Wilk-Niepiekło

Bibliografia:

1.  Dembele K., Nużyca psów i kotów (Demodicosis), „Magazyn Weterynaryjny", vol. 9 nr 48, s. 23-25.

2. Harvey R.G., McKeever P.J., Choroby skóry psów i kotów, Galaktyka, Łódź 2006, s. 206-209.

3. Medleau L., Hnilica K.A., Dermatologia małych zwierząt, Elsevier Urban&Partner Wrocław 2008, s.102-108.

4. Pomorska D., Zwalczanie inwazji pasożytów. Cz. I. Nużeńce, „Magazyn Weterynaryjny", vol. 17 nr 132, s. 234-235.

5. Szczepanik M. Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Elamed, Katowice 2007, s. 81-89.

6. Wilkołek P., Szczepanik M., Kovalik M., Gołyński M., Nużyca u psów - aktualne poglądy i własne obserwacje, „Weterynaria w praktyce", vol. 3 nr 6/2006, s. 26-30

Komentarze

Obrazek użytkownika Magdalena_Z

aż mnie wszystko swędziec zaczeło i od noska aż po ogonek pod latarka przejrzałam Brutka... brrr...